دانستنی ها ؟

مجله علمی

جعبه سیاه چیست؟

جعبه سیاه چیست؟

جعبه سیاه (ضبط اطلاعات پروازی)

F.D.R )Flight Data Recorder)

سانحه های هوایی معمولا دارای بازتاب جهانی بوده و با توجه به وجود سوخت قابل اشتعال، سرعت و ارتفاع زیاد در سوانح صدمه زیادی به هواپیما و مسافرین وارد می شود که همین امر بررسی سوانح و علت یابی را مشکل و در بعضی اوقات غیر ممکن می سازد.

بر این اساس سازمان های بین المللی هوانوردی برای حل این مشکل تصمیم به نصب دستگاه هایی گرفتند تا اطلاعات پروازی قسمت های مختلف هواپیما در آن ضبط و نگهداری گردد تا در صورت نیاز از اطلاعات آن جهت بررسی و یافتن علت سوانح استفاده شده و سپس با انجام اقدامات اصلاحی از سوانح بعدی جلوگیری بعمل آید.

سازمان های هوایی بین المللی با اعمال استانداردهای اجباری جهت از سامانه های جدید ایمنی، ناوبری ماهواره ای، سامانه جلوگیری برخورد هواپیما با هواپیما و هواپیما با زمین و ده ها سامانه دیگر سوانح را به حد اقل رسانیده اند.

بر عکس نام معروف آن (جعبه سیاه) رنگ F.D.R نارنجی بوده و با داشتن نوارهای شب نمای سفید یافتن آن در روز و شب آسانتر می گردد.

در انواع اولیه این سامانه، با نصب چند حسگر (سنسور) در قسمت های مختلف و همچنین دریافت سیگنال از برخی سامانه های هواپیما، اطلاعات جمع آوری شده جهت ضبط به F.D.R ارسال می شد.

این اطلاعات عبارت بودند از مقدار فشار پیتوت و استاتیک (از روی این دو می توان سرعت، ارتفاع و سرعت عمودی را محاسبه کرد)، جهت پرواز هواپیما، شتاب های افقی، عرضی و عمودی وارده به هواپیما که توست شتاب سنج حس می شد در یک نوار آلومینیومی ضد حریق و در برخی انواع جدیدتر در حافظه الکترونیکی ضبط می گردیدند.

این سامانه در کابین خلبان دارای یک پنل کنترل است که می توان تاریخ و شماره پرواز را روی آن وارد نمود تا معلوم شود اطلاعات ضبط شده مربوط به کدام پرواز می باشد. چراغی نیز در این پنل قرار داده شده تا در صورت بروز خرابی در F.D.R روشن گردد و خلبان را مطلع سازد.

با پیشرفت علوم و ساخته  شدن هواپیماهای مدرن، نصب سامانه D.F.D.R که نوع دیجیتالی آن است، اجباری گردید که در این نوع تعداد زیادی حسگر (سنسور) در قسمت های مختلف هواپیما نصب و اطلاعات موقعیت فرامین، روشن / خاموش بودن برخی سامانه ها، پارامترهای موتور و ... باشد به دستگاه واسطهای بنام F.D.A.U (Flight Data Acquisition Unit) داده می شود.

وظیفه F.D.A.U تبدیل فرمت این اطلاعات به فرمت دیجیتال و سپس قرار دادن آنها بصورت سریال و ارسال آنها توسط یک خط انتقال با فرمت ARINC (Arero Nautical Radio Inc) به D.F.D.R جهت ضبط می باشد.

ARINC روش تبدیل اطلاعات به فرمت خاص که انواع مختلفی دارد و تقریبا تمامی سامانه ها با این فرمت با هم در ارتباط هستند.

اطلاعت ضبط شده در D.F.D.R بسیار وسیع بوده و قابل بازخوانی و تفسیر توسط دستگاه های موجود در سازمان های ذیربط میباشد.

نمونه ای از اطلاعات دریافتی، از سامانه F.D.R

D.F.D.R در قسمت عقب ( دم ) هوا پیما که معمولا در سوانح صدمه کمتری می بیند نصب  میگردد که قسمتی از آن حافظه دستگاه  است که  ضد حریق و ضد ضربه می باشد و قادر است اطلاعات 25 ساعت آخر پرواز را در خود نگه دارد، اطلاعات جدید روی اطلاعات قبلی ضبط می گردد.

در این نوع در برخی هواپیماها داخل کابین خلبان یک پنل موجود است که می توان ضمن وارد کردن شماره پرواز و تاریخ از خرابی D.F.D.R یا F.D.A.U با روشن شدن چراغ زرد مخصوص هریک آگاه شد.

در هواپیماهای مدرن پنل فوق وجود نداشته و اطلاعات ورودی بصورت خودکار از طریق سامانه های دیگر اویونیکی مانند F.M.S وارد می شود و در صورت خرابی سامانه نیز بجای چراغ از پیغام های نوشتاری در نشان دهنده های مرکزی جهت اطلاع به خلبان استفاده می شود.

F.D.R طوری طراحی می گردد تا با روشن شدن بصورت خودکار بکار بیفتد، در برخی موارد از روی پنل قبل از روشن شدن موتور نیز می توان آنرا فعال نمود.

جهت تست صحت اطلاعات ارسالی از حساسه ها با اتصال یک Tester به F.D.A.U و اندازه گیری مقادیر می توان اقدام نمود.

جهت بازخوانی اطلاعات ضبط شده، F.D.R از هواپیما باز و به مراکزی که به همین منظور بوجود آمده ارسال می گردد که سخت افزار بازخوانی و نرم افزار بررسی اطلاعات و تفسیر در آنجا موجود می باشد.

فرستنده کوچکی بنام U.L.B (Under Water Locator Beacon) بر روی دستگاه نصب شده که در صورت افتادن در آب با نیروی باطری داخلی خود شروع به ارسال سیگنال در فرکانس 37.5 KH می نماید که 2 مایل برد دارد و امکان یافتن دستگاه را در زیر آب میسر می سازد. تست این فرستنده ساده بوده و با اتصال انتهای آن به بدنه یا خیس کردن آن فعال می گردد . البته سیگنال های آن قابل دریافت با Tester مخصوص می باشد.

 

 

فایل فلش بازسازی شده توسط سینا انصاری.

استفاده با ذکر منبع مجاز است.

 

 (Quick Access Recorder) : در برخی هواپیماها اطلاعات موتور و قسمتی از اطلاعات دیگر از F.D.A.U جهت ضبط به این دستگاه داده می شود که شرکت صاحب هواپیما می تواند نوار مخصوص آنر را در فواصل مشخص توسط یک دستگاه  مخصوص در خود شرکت بازخوانی نماید که این امر کمک شایانی در بررسی وضعیت موتور و انجام پیش بینی های لازم جهت تعیین بهترین زمان تعمیرات موتور قبل از بروز مشکل جدی می نماید. این کار علاوه بر کاهش خطرات از کار رفتن موتور به هنگام پرواز در کاهش هزینه تعمییر موتور نیز بسیار موثر است. با این سامانه نه تنها موتور بلکه وضعیت هواپیما و برخی سامانه های دیگر نیز می تواند مورد بررسی قرار گیرد.

 

برگرفته از:

کتاب سامانه های الکترونیکی هواپیما (اویونیک)، رضا صدری علمداری.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مدیر وبلاگ  |